Những giá trị truyền thống của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.

Lễ Hội chọi trâu Đồ Sơn có cách đây gần 1.000 năm vào thời vua Lý Thánh Tông. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, năm 1990, lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn được khôi phục. Sau 24 năm liên tục tổ chức, lễ hội không ngừng được bảo tồn và phát huy các giá trị, hoàn thiện nâng cao về quy mô, đồng thời vẫn giữ nguyên những yếu tố dân gian, giá trị văn hóa truyền thống. Với nỗ lực khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa độc đáo, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn vừa được Bộ VH-TT&DL công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia”.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn mang đậm nét văn hóa tâm linh, tinh thần thượng võ, táo bạo và lòng quả cảm của người dân miền biển Đồ Sơn, là một sản phẩm du lịch độc đáo của TP. Hải Phòng. Du lịch Đồ Sơn thưởng thức lễ hội độc đáo của Đồ Sơn. Không chỉ đơn thuần “hai ông trâu chọi nhau”, lễ hội đã trở thành tục lệ, tín ngưỡng rất riêng biệt ở Đồ Sơn vùng đất duyên hải phía Bắc, gắn với tục thờ cúng thủy thần và tục hiến sinh, thể hiện tinh thần thượng võ của người dân miền biển. Người Đồ Sơn hy vọng những cặp trâu chọi sẽ quyết định thắng thua, thành bại cho phe, giáp ngày trước; phường, xã ngày nay, đồng thời gắn lễ hội chọi trâu với việc thờ cúng thành hoàng làng với ước muốn những chuyến đi biển thuận buồm, xuôi gió nên lễ hội được tổ chức rất thiêng liêng, trang trọng.Trước khi nhận danh hiệu “Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia”, từ năm 2000, lễ chọi trâu Đồ Sơn đã được Bộ VH-TT&DL công nhận là một trong 15 lễ hội lớn của cả nước.

Lễ Hội Chọi Trâu Đồ Sơn
Lễ Hội Chọi Trâu Đồ Sơn

Để có những ngày hội chọi trâu náo nức, người dân Đồ Sơn phải chuẩn bị rất công phu trong khoảng 8 tháng trời. Theo kinh nghiệm của những người dân nuôi trâu chọi thì điều quan trọng bậc nhất là tìm và nuôi dưỡng trâu. Thông thường, sau Tết Nguyên đán, các sới chọi đều cử người có nhiều kinh nghiệm đi khắp nơi để mua trâu, có khi họ phải lặn lội hàng tháng trời đến các tỉnh Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long, thậm chí sang tận Myanmar… mới tìm được con trâu vừa ý.

Theo ông Hoàng Đình Phúc – một chủ trâu có nhiều năm kinh nghiệm vừa được vinh danh là nghệ nhân dân gian, chọn trâu là một công việc cầu kỳ và tỉ mỉ.Trâu đủ tiêu chuẩn phải là những con trâu đực khỏe mạnh, có khả năng chống chịu được đòn của đối phương. Thông thường, những trâu đen da đồng, lông móc, một khoang bốn khoáy, hàm đen, tóc tráp(lông trên đầu cứng, dày để tránh nắng)… là trâu gan. Trâu phải có ức rộng, cổ tròn dài và hơi thu nhỏ về phía đầu, lưng càng dày, càng phẳng càng tốt. Háng trâu phải rộng nhưng thu nhỏ về phía hậu càng nhọn càng quý. Sừng trâu phải đen như mun, đầu sừng vênh lên như hai cánh cung, giữa hai sừng có túm tóc hình chóp trên đỉnh đầu là khoáy tròn. Mắt trâu phải đen, tròng đỏ, mặt trâu giống mặt ngựa là trâu chọi hay…

Việc chọn mua trâu đã khó khăn, việc chăm sóc, huấn luyện trâu càng khó khăn gấp bội. Những người được giao nhiệm vụ chăm sóc, huấn luyện trâu thường là những người có nhiều kinh nghiệm. Trâu chọi được nuôi ở chuồng riêng, tách biệt và kín đáo. Điều đặc biệt là không được để cho trâu chọi trông thấy trâu nhà, cốt để trâu chọi khôi phục bản năng hoang dã, đơn độc của nó. Trường huấn luyện trâu thường là những bãi đất rộng, ruộng lầy có nhiều người đứng xung quanh gõ chiêng trống và hò hét.Sau khi huấn luyện, trâu nào được chọn làm trâu chọi sẽ được gọi một cách tôn kính là “ông trâu”.

Mở đầu hội chọi trâu là lễ tế thần Điểm Tước (vị thủy thần và cũng là Thành hoàng làng của cả vùng Đồ Sơn). Lễ tế thần ngày hội chọi trâu là lễ lớn nhất trong năm của người Đồ Sơn. Phần hội chọi trâu cũng luôn có sức hấp dẫn lạ kỳ, thu hút đông đảo du khách bốn phương đến cổ vũ.

Tại sới chọi, “ông trâu” được dẫn ra có người che lọng và múa cờ hai bên. Khi hai “ông trâu” cách nhau 20 m, người dắt nhanh chóng rút “sẹo” cho trâu rồi khẩn trương thoát ra ngoài sới. Hai trâu lao vào nhau với tốc độ khủng khiếp, hai đôi sừng đập vào nhau kêu chan chát… Cứ thế, hai trâu chọi nhau quyết liệt giữa tiếng hò reo vang dậy của hàng ngàn khán giả. Các bạn có thể tham khảo tour du lịch Đồ Sơn 2 ngày tại đây để thưởng thức lễ hội chọi trâu Đồ Sơn và thưởng thức những món ăn đặc sản Đồ Sơn.

Kết thúc lễ hội chọi trâu, trâu nào đoạt giải nhất được tôn lên thành “cụ trâu”, rước giải về đình làm lễ tế thần. Cuộc rước này phải có tất cả mọi người dân Đồ Sơn, kể cả chủ trâu thua cuộc, biểu thị sự đoàn kết, vô tư, cùng đồng lòng mừng ngày vui chung. Trâu nhất hàng tổng được phần thưởng là một lá cờ vóc hồng thêu hai chữ “Thượng Đẳng” bằng kim tuyến, một bát hương bằng đá xanh đem theo đám rước trở về. Theo tập tục, các trâu tham gia chọi, dù thắng, dù thua, đều phải giết thịt để cúng thần.

Với những nét văn hóa truyền thống độc đáo vốn có, lễ hội chọi trâu được tôn vinh và khẳng định giá trị mang tầm quốc gia đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng, bảo tồn và phát huy nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Cũng nhân dịp này, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đã trao tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho các cá nhân có nhiều công sức, thành tích trong việc phục hồi và phát triển lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Đến với Đồ Sơn là đến với địa danh du lịch nổi tiếng của Hải Phòng nói riêng và  miền bắc nói chung. Đây cũng là vinh dự, trách nhiệm và là cơ hội để TP.Hải Phòng tiếp tục bảo tồn, phát huy nâng cao giá trị văn hóa phi vật thể của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, những giá trị văn hóa, lịch sử tâm linh, tín ngưỡng cho kho tàng di sản văn hóa Hải Phòng. Đồng thời, sự kiện này cũng thúc đẩy mối liên kết, hợp tác quảng bá, xúc tiến phát triển du lịch Hải Phòng ở trong nước cũng như quốc tế, tiến tới xây dựng thành phố Hoa phượng đỏ là trung tâm du lịch phát triển bền vững.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *